ترلو، جیرا یا ابزار ایرانی؟ مقایسه‌ای صادقانه برای تیم ایرانی

این سؤال را تقریباً هر مدیر تیمی که با او حرف می‌زنم دیر یا زود می‌پرسد: «با ترلو بمانیم، برویم سراغ جیرا، یا یک ابزار ایرانی بگیریم؟» و معمولاً دو جواب آماده می‌شنود که هیچ‌کدام کمکی نمی‌کند: یکی می‌گوید ابزار خارجی همیشه بهتر است، دیگری می‌گوید با تحریم‌ها هیچ راهی جز ابزار داخلی نمانده.

واقعیت از هر دو پیچیده‌تر است. ترلو و جیرا محصولات پخته‌ای‌اند که سال‌ها توسط تیم‌های بزرگ استفاده شده‌اند، و ابزارهای ایرانی هم مزیت‌های واقعی و کمبودهای واقعی دارند. من سازندهٔ یکی از همین ابزارهای ایرانی هستم، پس سعی می‌کنم این مقایسه را طوری بنویسم که اگر جای شما بودم، به آن اعتماد می‌کردم: با گفتن ضعف‌های هر سه.

این مقاله یک مقایسهٔ مشخص است؛ معیارهای کلی‌تر انتخاب ابزار را در راهنمای انتخاب نرم‌افزار مدیریت پروژه برای تیم‌های ایرانی آورده‌ام و پیشنهاد می‌کنم آن را هم ببینید.

ترلو: سادگی که به آن عادت می‌کنید

ترلو از ابتدا با یک ایدهٔ ساده شناخته شد: برد، لیست و کارت، با کشیدن و رها کردن. از ۲۰۱۷ متعلق به اتلسین است. نقطهٔ قوتش این است که تقریباً هر کسی در ده دقیقه یاد می‌گیرد با آن کار کند، و برای تیم‌های کوچک، کارهای غیرفنی و پروژه‌هایی با جریان کار ساده، همین کافی است.

چیزی که به سادگی‌اش اضافه می‌شود از طریق پاورآپ‌ها و اتوماسیون است. پاورآپ‌ها را هم خود ترلو می‌سازد و هم توسعه‌دهندگان دیگر، و بسیاری از قابلیت‌هایی که تیم نرم‌افزاری لازم دارد، مثل گزارش‌گیری یا فیلدهای اضافه، از این راه می‌آید. این هم مزیت است و هم ضعف: هر چه برد پیچیده‌تر می‌شود، بیشتر به مجموعه‌ای از افزونه‌ها وابسته می‌شوید که هر کدام قواعد خودشان را دارند.

مناسب برای: تیم کوچک، کار با جریان ساده، کسانی که می‌خواهند فردا شروع کنند.

جیرا: قدرت، با هزینهٔ پیکربندی

جیرا از ابتدا ابزار ردیابی مسئله (issue tracking) برای تیم‌های نرم‌افزاری بوده و امروز تابلوهای اسکرام و کانبان، بک‌لاگ، گزارش‌های اسپرینت و گردش کار قابل تنظیم دارد. اتلسین دو شیوهٔ مدیریت پروژه در آن تعریف کرده: پروژه‌هایی که خود تیم تنظیمشان می‌کند و پروژه‌هایی که پیکربندی استاندارد آن‌ها دست مدیران جیراست.

قدرت جیرا در همین انعطاف است: می‌توانید برای هر نوع کار گردش کار، فیلد و صفحهٔ خاص خودش را تعریف کنید و با زبان جست‌وجوی آن گزارش‌های دقیق بسازید. هزینه‌اش هم همین‌جاست: جیرای خوب تنظیم‌شده معمولاً کسی را لازم دارد که وقت بگذارد و تنظیمش کند، و جیرای بد تنظیم‌شده یکی از کندترین تجربه‌هایی است که یک تیم می‌تواند داشته باشد. در تیم‌هایی که با آن‌ها کار کرده‌ام، شکایت از جیرا تقریباً همیشه شکایت از پیکربندی بود، نه از خود ابزار.

مناسب برای: سازمان‌های بزرگ‌تر، تیم‌هایی با گردش کار پیچیده و چند مرحلهٔ تأیید، و جاهایی که کسی مسئول نگه‌داری ابزار است.

واقعیتی که برای تیم ایرانی فرق می‌کند

اگر این مقایسه را برای تیمی در اروپا می‌نوشتم، همین‌جا تمام می‌شد. برای تیم ایرانی چند واقعیت دیگر هم هست که باید بی‌اغراق دیده شود:

• دسترسی و پرداخت. دسترسی از ایران به سرویس‌های اتلسین به دلیل تحریم‌ها محدود است، و پرداخت ریالی هم ممکن نیست. یعنی هم ورود به سرویس و هم خرید پلن پولی برای تیم ایرانی مسیر عادی ندارد.
• محل داده. در نسخه‌های ابری، دادهٔ پروژه روی سرورهای خارج از ایران است. برای بعضی تیم‌ها مهم نیست؛ برای تیمی که با بانک یا سازمان دولتی کار می‌کند، اغلب مانع جدی است. این بحث را در مقالهٔ نصب روی سرور خودتان یا ابری باز کرده‌ام.
• زبان و تقویم. هر دو ابزار برای متن فارسی کار می‌کنند، ولی تا جایی که من دیده‌ام، رابط کاربری کامل راست‌به‌چپ و تاریخ شمسی را در آن‌ها انتظار نداشته باشید. برای تیمی که تاریخ تحویل را با کارفرما به شمسی هماهنگ می‌کند، این تفاوت هر روز حس می‌شود.
• پشتیبانی. اگر مشکلی پیش بیاید، کسی را ندارید که به فارسی و در ساعت کاری شما پاسخ دهد.

هیچ‌کدام از این‌ها به معنای بد بودن ترلو یا جیرا نیست. به معنای این است که هزینهٔ استفاده از آن‌ها برای تیم ایرانی فقط هزینهٔ اشتراک نیست.

ابزار ایرانی: مزیت‌ها و کمبودهای واقعی

ابزارهای مدیریت پروژهٔ ایرانی در چند سال اخیر بیشتر شده‌اند. مزیت‌های مشترکشان روشن است: رابط فارسی و راست‌به‌چپ، تقویم شمسی، پرداخت ریالی، میزبانی داخل ایران یا امکان نصب روی سرور خودتان، و پشتیبانی هم‌زبان.

ولی کمبودها را هم باید گفت، چون فروشنده‌ها معمولاً نمی‌گویند:

• اکوسیستم کوچک‌تر. ترلو و جیرا صدها افزونه و یکپارچه‌سازی دارند. ابزارهای ایرانی معمولاً تعداد محدودی دارند، یا هیچ.
• عمر و آزموده بودن. ابزاری که چند سال است در دست چند تیم است، با ابزاری که سال‌ها میلیون‌ها کاربر داشته، تجربهٔ یکسانی از موارد عجیب ندارد.
• قابلیت‌های پیشرفته. بعضی قابلیت‌ها که در جیرا عادی است، مثل گردش کار کاملاً سفارشی یا گزارش‌های پیچیده، در بیشتر ابزارهای ایرانی یا نیست یا ساده‌تر است.
• پایداری شرکت سازنده. این را باید جدی پرسید: اگر این شرکت فردا نباشد، داده‌های شما چه می‌شود؟

بردماگ، که خودم می‌سازم، هم در همین دسته است. چیزهایی که دارد: تابلوی کانبان راست‌به‌چپ، ستون اسپرینت با تاریخ‌های برنامه‌ای و واقعی برای شروع و پایان توسعه، ورود به UAT و لایو شدن نسخه به تقویم شمسی، و دو مدل استقرار (میزبانی روی سرورهای ما در ایران یا نصب روی سرور خودتان). چیزهایی که ندارد را هم صریح می‌گویم: اپ موبایل بومی، نمودار گانت، وابستگی بین تسک‌ها، موتور گردش کار سفارشی و یکپارچه‌سازی با ابزارهای دیگر.

جدول مقایسه

کدام برای شما؟ چند سناریو

با جیرا کار می‌کنید و دسترسی‌تان پایدار است

اگر تیمتان سال‌ها با جیرا کار کرده، گردش کارهای پیچیده‌ای رویش ساخته‌اید و دسترسی و پرداختتان به هر شکلی پایدار است، تغییر ابزار فقط به خاطر «ایرانی بودن» توجیه کافی نیست. ریسک وابستگی را بسنجید و از داده‌هایتان منظم خروجی بگیرید، ولی برای ترک ابزاری که جواب می‌دهد، دلیل محکم‌تری لازم است.

تیم کوچکی هستید و با ترلو رایگان کار می‌کنید

اگر ترلو کارتان را راه می‌اندازد و داده‌هایتان حساس نیست، شاید فعلاً دلیلی برای تغییر نباشد. ولی اگر هر روز با فیلترشکن وارد می‌شوید، کارفرما پرسیده داده‌ها کجاست، یا تاریخ‌ها را مدام در ذهن به شمسی تبدیل می‌کنید، این‌ها هزینه‌هایی است که ارزش جمع زدن دارد. اگر تصمیم به رفتن گرفتید، راهنمای مهاجرت از ترلو بدون از دست دادن تاریخچه را ببینید.

با بانک، دولت یا مشتری حساس به داده کار می‌کنید

اینجا معمولاً معیار «محل داده» بر بقیه غلبه می‌کند. ابزاری که روی سرور خودتان نصب شود یا دست‌کم داده را داخل ایران نگه دارد، اغلب پیش‌شرط است، نه انتخاب.

تیم نرم‌افزاری با اسپرینت و انتشار نسخه

اینجا سؤال اصلی این است که ابزار چقدر چرخهٔ اسپرینت شما را می‌شناسد: آیا تاریخ‌های برنامه‌ای و واقعی را جدا نگه می‌دارد، آیا تأخیر را نشان می‌دهد، آیا مرحلهٔ تست پذیرش را می‌شناسد. اول روش کارتان را روشن کنید (اسکرام یا کانبان) و بعد ابزار را با آن بسنجید، نه برعکس.

پنج سؤال برای هر فروشندهٔ ایرانی

اگر سراغ ابزار ایرانی می‌روید، این پنج سؤال را از فروشنده بپرسید و جواب صریح بخواهید:

1. اگر بخواهم بروم، داده‌هایم را چطور بیرون می‌برم؟ ابزاری که راه خروج ندارد، شما را گروگان می‌گیرد.
2. داده کجا میزبانی می‌شود و از آن چطور نسخهٔ پشتیبان گرفته می‌شود؟ «روی سرور امن» جواب نیست؛ بپرسید کجا، هر چند وقت، و آخرین بار کی بازیابی آزمایش شده.
3. دسترسی‌ها در سرور کنترل می‌شود یا فقط در رابط کاربری پنهان است؟
4. از ترلو یا ابزار فعلی‌ام چه چیزی را منتقل می‌کنید و چه چیزی را نه؟
5. چه چیزی ندارید؟ فروشنده‌ای که به این سؤال جواب روشن نمی‌دهد، به بقیهٔ سؤال‌ها هم جواب روشن نداده است.

جمع‌بندی

ترلو برای سادگی خوب است، جیرا برای قدرت و انعطاف، و ابزار ایرانی برای زبان، تقویم، پرداخت و محل داده. هیچ‌کدام برای همه مناسب نیست. برای تیم ایرانی، تحریم و محل داده معیارهایی واقعی‌اند که در مقایسه‌های خارجی دیده نمی‌شوند، ولی جای همهٔ معیارهای دیگر را نمی‌گیرند. اول ببینید تیمتان واقعاً چه لازم دارد، بعد ضعف‌های هر گزینه را کنار مزیت‌هایش بگذارید، و از هر فروشنده، از جمله ما، بخواهید بگوید چه چیزی ندارد.

منابع و مطالعهٔ بیشتر

• Trello — Wikipedia — پیشینهٔ ترلو، شیوهٔ کار آن و پیوستنش به اتلسین.
• Jira (software) — Wikipedia — پیشینه و کاربردهای جیرا به‌عنوان ابزار ردیابی مسئله و مدیریت پروژه.
• What is a Jira space? — Atlassian Support — تفاوت پروژه‌های تیمی و سازمانی در جیرا، قالب‌های اسکرام و کانبان و امکان سفارشی کردن گردش کار.
• What are Power-Ups? — Atlassian Support — توضیح خود ترلو دربارهٔ پاورآپ‌ها و اینکه قابلیت‌های اضافه از کجا می‌آیند.